Điện thoại hỗ trợ:
GIANG- 0888837017 02973883454

Nghề bó chổi

Ngày đăng: 24-11-2018 15:31:57

                            NGHỀ BÓ CHỔI BÔNG SẬY

    Nghề bó chổi bông sậy (lau) không phải là nghề mới ở miền Tây vì nó đã xuất hiện từ rất lâu ở các huyện của tỉnh Kiên Giang như Vĩnh Thuận, An Biên và nhất là U Minh Thượng - nơi vùng đất hoang hóa có nhiều lau sậy. Từ nơi đây nghề này phát triển rộng ra các tỉnh lân cận.

    Nếu có dịp về với U Minh Thượng vào những ngày tháng 6 tháng 7 âm lịch du khách sẽ được thấy những cánh đồng lau bạt ngàn và những con lộ nông thôn mà hai bên phơi đầy những hàng bông lau trắng xóa. Ghé thăm một gia đình nào đó bên đường bạn sẽ dễ dàng bắt gặp cảnh các bà, các chị đang vui vầy bó chổi. Những bàn tay thoăn thoắt, những giọng nói rôm rả nhưng sản phẩm cứ đều đặng được tạo ra – những cây chổi Bông Lau.

Trò chuyện với chúng tôi bà Trương Thị Sáu ở ấp Vĩnh Hưng, xã Hòa Chánh, huyện U Minh Thượng không giấu được nụ cười hiền hòa khi nói về nguồn gốc của những cây chổi bông lau. Bà nói: “Vùng đất U Minh xưa là vùng đầm lầy hoan hóa, cây cối chỉ có cỏ đế, cỏ sậy. Ngày xưa người dân chủ yếu dùng sậy để cặm gò sạ lúa, làm đăng, nò bắt cá tôm và vào tháng 6, 7 sậy nở bông trắng. Để tận dụng nguồn bông sậy bạt ngàn ấy các bà, các chị đã nghĩ ra việc bó chổi bông sậy cũng như chổi rơm hay chổi cọng dừa vậy mà.”  Những năm gần đây, khi kinh tế phát triển, những ngôi nhà lát gạch ngày càng nhiều nên nhu cầu về chổi bông lau cũng nhiều và rồi nghề bó chổi bông lau trở thành một nghề đem lại thu nhập cho những người dân ở vùng U Minh Thượng.

Cũng theo bà Sáu , mùa sậy ra bông từ tháng Sáu đến tháng Chín, nhưng thu hoạch bông tốt nhất từ tháng Sáu đến tháng Bảy, còn những tháng cuối bông sậy già quá sẽ không sử dụng được. Hàng ngày, bà và người thân cứ mang dụng cụ (móc, dao, bao) vào những đám sậy để hái bông, lấy công làm lời. Ở những nơi có nhiều bông, nếu hái giỏi, thu hoạch được khoảng 40 – 50 kg/ngày. (Giá thu mua hiện nay ở những nơi khác, bông sậy ướt: 5.000đ/kg, bông khô: 15 - 20.000 đ/kg). Công việc nhìn bên ngoài tuy đơn giản nhưng cũng lắm hiểm nguy vì có khi gặp phải ong, rắn độc. Sau khi hái bông về phải trải qua rất nhiều công đoạn để hoàn thành một cây chổi như: Trước tiên, bông sậy hái về lặt bỏ lá, phơi khô bông (khoảng 2 nắng), nếu nắng tốt bông sẽ vàng sáng đẹp, bó thành từng bó. Kế đến, dùng tay tách thành từng tép, và dùng chày dần cọng bông sậy cho mềm, bắt con (bó thành từng lọn nhỏ), vô mái chổi (làm thành như mái chèo) rồi may (4 đường chỉ), tra cán trúc (dài khoảng 7 tấc). Cuối cùng, dùng dây lát ốp xung quanh cán, và dùng dây gân quấn lại, lấy dao bén xén phần ngọn bông cho gọn và cong đều là xong.

Một cây chổi sử dụng khoảng 100 bông khô cùng những tép bông nhỏ. Bình quân mỗi ngày, bà làm được khoảng 5 - 7 cây chổi bông sậy. Giá bán ra (tùy theo trọng lượng và kích cỡ): Loại chổi (250 gram): 20.000đ/cây; loại chổi (350 gram): 30.000đ/cây; loại chổi 500 gram): 40.000đ/cây. .

Hiện nay, ngành công nghiệp sản xuất nhựa tổng hợp phát triển, những cây chổi quét nhà bằng nhựa đủ màu sắc rất bắt mắt nhưng không được các bà nội trợ ưa chuộng vì không được mềm mại, quét bụi không sạch. Nghề làm chổi bông sậy truyền thống huyện U Minh Thượng vẫn sẽ phát triển khi những cánh đồng sậy vẫn còn và thị trường vẫn còn chấp nhận. Bạn hãy đến với U Minh Thượng để được một lần đắm mình vào những cánh đồng lau sậy bạt ngàn, được một lần nhìn thấy các bà, các chị thoăn thoắt đôi tay làm nên những cây chổi bông lau tuyệt đẹp.

                             

                                                                 Cây sậy

                           NGHỀ BÓ CHỔI TỪ CỌNG DỪA

           Từ xa xưa người dân ở vùng đất U Minh Thượng đã tận dụng những vật phẩm từ thiên nhiên để làm nên những vật dụng trong gia đình và phục vụ cho sinh hoạt như  rổ, nia, nơm, đó,… . Nổi bật nhất trong số đó là sản phẩm từ dừa hay chính xác là chổi cọng dừa.

                                 

                                        Ảnh: người thu thập thông tin và người bó chổi

           Nguyên liệu chính để làm nên chổi cọng dừa là cọng của tàu dừa - loài cây quen thuộc của vùng đất Nam Bộ nói chung và vùng đất U Minh Thượng nói riêng.Ơ xã Hòa Chánh còn có một gia đình đã làm nghề bó chổi từ lất lâu. Đó chính là gia đình của bà Trương Thị Sáu tọa lạc tại ấp Vĩnh Hưng, xã Hòa Chánh huyện U Minh Thượng. Bà Sáu cho biết: “Gia đình bà đã làm nghề này khoảng  mấy chục năm nay. Bà ngoại truyền lại cho mẹ tôi, mẹ tôi truyền lại cho tôi ”. Cũng theo bà Sáu cách làm chổi cọng dừa cũng đơn giản. Tàu dừa sau khi được chặt xuống thì được vót bỏ lá lấy cọng mang đi phơi khoảng 2 đến 3 nắng khi cọng dừa đã khô chuyển sang màu vàng tươi thì có thể bó chổi được. Sản phẩm chổi khi tạo hình ra người dân U Minh cũng rất sáng tạo, từ loại chổi bó dây gân trong bình thường đến loại có sử dụng các loại dây đủ màu sắc để tạo hình bắt mắt, vừa tăng tính thẩm mỹ vừa thể hiện sự khéo léo của người thợ lành nghề.

                                

                                       Nguyên liệu cọng dừa được phơi

 Bó chổi từ cọng dừa cũng là một nghề tạo công ăn việc làm  cho những người khuyết tật ở xã Vĩnh Hòa huyện U Minh Thượng như trường hợp của cô Nguyễn Thị Liễu. Cô Liễu bị câm điếc từ nhỏ nhưng lại rất khéo tay trong nghề bó chổi từ cọng dừa. Mỗi ngày cô làm thành phẩm khoảng từ 5 đến 8 cây chổi, mỗi cây cô Liễu bán được 40.000 đồng. Bên cạnh đó cô Liễu cũng nhận bó thuê cho những người chuốt sẵn cọng dừa với giá 15.000 đồng một cây. Nhờ biết nghề bó chổi mà cô có được thu nhập ổn định chăm lo cho bản thân và phụ giúp gia đình.

                                 

                                       Sản phẩm khi đã hoàn thành

Nếu có dịp về với vùng đất U Minh Thượng bạn hãy chạy xe dọc theo con đường nhựa của xã Vĩnh Hòa và ghé thăm nhà cô Liễu để được tìm hiểu rõ hơn về về bó chổi. Tuy nhiên, với nguồn nguyên liệu dồi dào, sản phẩm chổi có nhiều mẫu mã khác cạnh tranh nên đầu ra của sản phẩm chổi cọng dừa thủ công còn gặp nhiều khó khăn. Do đa số người dân phát triển nghề bó chổi theo hộ gia đình chưa quy hoạch theo hợp tác xã chưa được nên thương lái chưa thể tìm đến và thu mua, chỉ bán chủ yếu cho xóm giềng chung quanh. Đó cũng chính là một trong những khó khăn mà người làm nghề bó chổi cọng dừa ở U Minh thượng đã và đang gặp phải. thiết nghĩ cần lắm sự quan tâm đến một ngành nghề lâu đời của quê hương.

                                                                   Người viết Trần Huỳnh Vĩ Khan

Chia sẻ:

Bình luận

GIANG- 0888837017 02973883454